القاضي سعيد القمي
مقدمه 39
اسرار العبادات و حقيقة الصلوة ( فارسى )
اندرين وقت ز كس راه صيانت مطلب * كه سر راهبرانند چنين راهبران ازاينرو پادشهان گذشته إيران امر داورى وقضا را مهمترين أمور دانسته كه صلاح كشور در امنيت قضائي است وبدون قاضى شايسته امكانپذير نيست سالى دو نوبت در مهرگان ونوروز بار عام دادندى ومنادى كردى كه هركس مانع شود دادخواهى را از حضور دربار شاهى ملك از خون أو برى وبيزار است شخص أول كشور مىنشست وقاضى القضاة را كه مؤبد موبدان بود طرف راست مىنشاند وسپس به عرايض مردم رسيدگى مىكرد اگر كسى از خود پادشاه شكايت داشت سلطان از تخت برمىخاست ودر مقابل مؤبد بدو زانو مىنشست ومىگفت پيش از همه دادرسىها داد أو بستان وخدا را ببين وبنگر تا مرا بر خويشتن وخداى نگزينى هرچه ايزد تعالى از من پرسد از تو پرسم وتو را ضامن كنم آنگاه ندا مىدادند هركه را با ملك مخاصمتى است بر يك جانب ايستد تا نخست داد أو داده شود پس مؤبد مىنگريست اگر حقي براي خصماء ملك ثابت مىديد مىداد واگر بباطل دعوى كرده بود عقوبتي بسزا مىكرد ومىگفت اينست سزاى كسى كه بر ملك دعوى باطل كند چون داد مدعيان خود مىداد تاج بر سر گذاشتى وبر تخت نشستى وروى به بزرگان دولت وأركان مملكت كردى كه من از خود آغاز كردم تا طمع شما بريده شود از ستم بر رعيت پادشاهان قديم إيران دانسته بودند كه بايد بر أرواح وقلوب مردم حكومت كرد تا دوام يابد وسلطنت حقيقت پيدا كند وگرنه أيام معدود به پايان رسد ونام ستمگر با ننگ برده شود الملك يبقى مع الكفر ولا يبقى مع الظلم فرموده پيغمبر أكرم است بهطورىكه عموم صاحبان تذكرهها متذكر شدهاند مهمترين اثر قلمي قاضى سعيد شرح توحيد صدوق است وهمه مؤلفات ديگر أو فرع آن أصل وبرگ آن شاخ است كل الصيد في جوف الفرا اين كتاب شاهكارش كه در چهار جلد نوشته وسه جلد آن در غالب كتابخانههاى شخصي وملى وخصوصي وعمومى موجودست واين خود دليل عنايت دانشمندان است كه استنساخ كرده وكتاب حاضر را كه در آخر جلد أول بعنوان فصلى در اسرار عبادات آورده وپايان جلد أول قرار داده است سپس قاضى سعيد اين قسمت را